Pug A’dan Z’ye Derin Bakım ve Beslenme Rehberi
Pug küçük, insan odaklı, oyuncu ve sosyal bir companion ırktır. Pug bakımında rahat solunum, ideal kilo, ısı yönetimi, gözlerin korunması, deri kıvrımları, dişler, eklemler ve omurga birlikte ele alınmalıdır.
Beslenme
Ana diyet yaşına uygun, tam ve dengeli köpek maması olmalıdır. Günlük miktar ideal kilo, vücut kondisyonu, yaş, aktivite, kısırlaştırma durumu ve mamanın kcal/kg değerine göre ayarlanmalıdır. Sağlıklı yetişkinlerde günlük porsiyon çoğunlukla iki öğüne ayrılabilir. Pug’larda yiyecek motivasyonu ve obezite eğilimi nedeniyle ödül kalorileri de hesaba katılmalıdır.
Mama dışında neler yiyebilir?
Sade ve küçük porsiyonlarda iyi pişmiş kemiksiz tavuk, hindi, yağsız sığır eti, iyi pişmiş yumurta ve tamamen kılçıksız uygun balık verilebilir. Havuç, kabak, salatalık, balkabağı, yeşil fasulye, bezelye, az brokoli, iyi pişmiş tatlı patates; çekirdeği çıkarılmış elma, yaban mersini, çilek, az muz, çekirdeksiz karpuz ve kavun küçük ek gıdalar olabilir. Bunlar tam-dengeli ana diyetin yerini almamalıdır.
Verilmemesi gerekenler
Üzüm/kuru üzüm, ksilitol, çikolata/kakao, soğan, sarımsak, pırasa, frenk soğanı, macadamia, alkol, kafein ve çiğ mayalı hamur verilmemelidir. Pişmiş kemikler güvenli çiğneme ürünü olarak önerilmemelidir.
Kilo yönetimi
Fazla kilo eklemlerin yanında brachycephalic solunum sistemine de ek yük oluşturabilir. Kaburgalar aşırı yağ tabakası olmadan hissedilebilmeli ve yukarıdan bakıldığında bel hattı seçilebilmelidir. Düzenli tartım ve vücut kondisyon değerlendirmesi yapılmalıdır.
BOAS — Brachycephalic Obstructive Airway Syndrome
Pug kısa kafatası/yüz yapısına sahip brachycephalic bir ırktır. Bazı bireylerde anatomik hava yolu daralmaları BOAS’a neden olabilir. Gürültülü solunum, egzersizde çabuk yorulma, öğürme, aşırı nefes nefese kalma, uyku sırasında solunum güçlüğü, morarma veya çökme normal kabul edilmemelidir. Her Pug aynı derecede etkilenmez.
Horlama ve burun açıklığı
Irkta sık görülmesi ciddi solunum gürültüsünü sağlıklı hale getirmez. Uyanıkken sürekli gürültülü solunum, uyku sırasında belirgin solunum güçlüğü veya egzersiz sonrası uzun toparlanma veteriner değerlendirmesi gerektirir. Yetiştirmede yalnız çok basık yüz görünümü değil fonksiyonel solunum anatomisi önemsenmelidir.
Sıcak ve nem
Pug sıcak ve neme hassastır. Sıcak günlerde öğle egzersizinden kaçınılmalı, yürüyüş sabah/akşam yapılmalı, gölge, temiz su ve serin ortam sağlanmalıdır. Park edilmiş araçta bırakılmamalıdır. Kontrol edilemeyen aşırı soluma, yoğun salya, güçsüzlük, kusma, koordinasyon kaybı, çökme veya bilinç değişikliği aşırı ısınmanın acil belirtileri olabilir.
Egzersiz
Pug egzersizsiz bırakılmamalıdır. Kısa kontrollü yürüyüşler, koklama, oyun, kısa eğitim ve zihinsel aktivite uygundur. Uzun mesafe koşu, sıcak havada ağır egzersiz ve nefesi tükenene kadar oyun uygun değildir. Aktivite bireyin solunum kapasitesine göre ayarlanmalıdır.
Göğüs tasması
Boyna aşırı baskı oluşturmayan, iyi oturan göğüs tasması bazı Pug’larda daha uygun olabilir. Ancak göğüs tasması BOAS tedavisi değildir; ciddi solunum problemi veteriner değerlendirmesi gerektirir.
Göz sağlığı
Pug’un belirgin göz yapısı nedeniyle kornea travmaları ve diğer göz sorunları önemlidir. Kızarıklık, gözünü kısma veya kapalı tutma, aşırı sulanma, bulanıklık, akıntı veya gözü patisiyle ovalama normal değildir. Ani göz ağrısında beklenmemelidir. Damızlıklarda veteriner oftalmolog göz muayenesi temel sağlık taramalarındandır.
Patellar luxation
Diz kapağının normal oluğundan çıkması Pug’da görülebilir ve patella değerlendirmesi temel sağlık taramalarındandır. Koşarken arka bacağı birkaç adım kaldırıp sonra normal yürüme görülebilir. Tekrarlayan sekme, topallık veya ağrı değerlendirilmelidir.
Kalça, dirsek ve omurga
Kalça, dirsek ve omurga değerlendirmeleri ek sağlık taramaları arasında yer alabilir. Arka bacaklarda güçsüzlük, koordinasyon kaybı, ayak sürüme, ayağa kalkmada zorlanma veya idrar/dışkı kontrol değişiklikleri yalnız yaşlanma olarak kabul edilmemelidir.
Pug Myelopathy
Pug Myelopathy arka ekstremite koordinasyon kaybı ve ilerleyici nörolojik fonksiyon bozukluğuyla ilişkili önemli bir Pug problemidir. İlk belirtiler ayak sürüme, sendeleme ve zıplamada zorlanma olabilir. İleri vakalarda arka bacak fonksiyonu ve idrar/dışkı kontrolü etkilenebilir. Hemivertebra, IVDD ve diğer spinal hastalıklar benzer belirtiler oluşturabildiğinden nörolojik değerlendirme önemlidir.
PDE / NME — Pug Dog Encephalitis
PDE, bilimsel olarak Necrotizing Meningoencephalitis (NME) ile ilişkilendirilen ciddi inflamatuvar nörolojik hastalıktır. Nöbet, dairesel yürüme, davranış değişikliği, koordinasyon bozukluğu, görme kaybı ve ilerleyici nörolojik belirtiler görülebilir. Nöbet geçiren her Pug’da PDE/NME olduğu varsayılmamalıdır.
PDE/NME genetik testi
PDE/NME genetik testi hastalığın kesin tanı testi değildir; hastalıkla ilişkili genetik risk belirteçlerini değerlendirir. Yüksek risk sonucu hastalığın kesin gelişeceğini, düşük risk sonucu ise hiç gelişmeyeceğini garanti etmez. Buna rağmen damızlık planlamasında önemli sağlık araçlarından biridir.
Pyruvate Kinase Deficiency — PKD
Pyruvate Kinase Deficiency eritrosit metabolizmasını etkileyen kalıtsal bir hastalıktır ve hemolitik anemiye yol açabilir. Pug için ek DNA sağlık taramalarından biri olarak değerlendirilebilir.
Serum safra asitleri
Pug yavrularında serum safra asidi testi ek sağlık taramaları arasında yer alır. Anormal sonuç tek başına spesifik bir karaciğer hastalığının kesin tanısı değildir ve veteriner tarafından diğer klinik/laboratuvar bulgularıyla birlikte değerlendirilmelidir.
Trakeal hipoplazi
Brachycephalic solunum problemi yalnız burun deliklerinden ibaret değildir. Trakeal hipoplazi için radyografik değerlendirme ek sağlık taramaları arasında yer alabilir. Hava yolu bir bütün olarak değerlendirilmelidir.
Kalp
Kardiyak değerlendirme Pug için ek sağlık taramalarındandır. Egzersiz intoleransı, bayılma, çökme, öksürük veya hızlı/zor nefes alma durumunda kalp ve solunum nedenleri birlikte düşünülmelidir.
Yüz ve kuyruk kıvrımları
Yüz ve sıkı kuyruk çevresi kıvrımları nem, sebum ve kir biriktirebilir. Bölgeler düzenli kontrol edilmeli, temiz ve kuru tutulmalıdır. Kötü koku, kızarıklık, ıslaklık, akıntı, kaşıntı veya ağrı deri hastalığı/enfeksiyon açısından değerlendirilmelidir.
Tüy, banyo ve tırnak
Kısa tüylü olması bakım gerektirmediği anlamına gelmez. Düzenli fırçalama gevşek tüylerin uzaklaştırılmasına ve derinin kontrolüne yardımcı olur. Gerektiğinde köpeğe uygun şampuan kullanılmalıdır. Tırnakların aşırı uzaması yürüyüş biyomekaniğini etkileyebileceğinden düzenli kontrol edilmelidir.
Diş sağlığı
Sıkışık diş yapısı plak, diş taşı, gingivitis ve periodontal hastalık riskini artırabilir. Mümkünse günlük köpeklere özel diş macunuyla fırçalama hedeflenmelidir. Standart kuru mama diş fırçalamanın yerini tutmaz.
Apartman ve yaşam alanı
Pug apartman yaşamına uyum sağlayabilir ancak egzersiz ve çevresel zenginleştirme yine gereklidir. Yaşam alanı özellikle sıcak mevsimde serin ve iyi havalandırılmış olmalıdır.
Zihinsel aktivite
Ödül arama, koku oyunları, puzzle feeder, oyuncak bulma, bekle, bırak, geri çağırma ve basit trick eğitimi kullanılabilir. Yiyecek motivasyonu yüksek olduğundan eğitim ödüllerinin kalorisi günlük porsiyona dahil edilmelidir.
Çocuklar ve sosyalleşme
Çocuk-köpek etkileşimi gözetilmelidir. Göz ve yüz çevresine sert temas engellenmelidir. Yavru; insanlar, uygun köpekler, araçlar, şehir sesleri, farklı zeminler, veteriner dokunuşları, tırnak kesimi, diş fırçası ve yüz kıvrımı temizliğiyle olumlu biçimde tanıştırılmalıdır.
Yalnız kalma
İnsan odaklı companion köpeklerde yalnız kalma becerisi yavruluktan kademeli öğretilmelidir. Sürekli insanın yanında yaşayıp birden uzun süre yalnız bırakılması davranış sorunlarına katkıda bulunabilir.
Yavru Pug
Kilo ve büyüme, solunum, burun açıklığı, gözler, patella, omurga, PDE/NME genetik durumu, diş gelişimi, sosyalleşme, yüz kıvrımı bakımı ve sıcağa tolerans birlikte takip edilmelidir.
Kısırlaştırılmış Pug
Kısırlaştırma sonrası enerji ihtiyacı değişebilir. Pug’ın kilo alma eğilimi nedeniyle eski porsiyona otomatik devam edilmemeli; düzenli tartım ve vücut kondisyonuna göre miktar ayarlanmalıdır.
Senior Pug
İleri yaşta solunum kapasitesi, kalp, gözler, dişler, omurga/Pug Myelopathy, eklemler, böbrek-karaciğer fonksiyonu, işitme, kas kaybı, kitleler ve bilişsel değişiklikler yakından izlenmelidir. Arka bacakların giderek güçsüzleşmesi yalnız normal yaşlanma kabul edilmemelidir.
Damızlık sağlık taramaları
- PDE/NME genetik risk testi
- ACVO/CERF veteriner oftalmolog göz muayenesi
- Patella değerlendirmesi
PDCA’nın mevcut CHIC programında bunlar zorunlu temel testlerdir. Ek testler arasında kalça ve dirsek değerlendirmeleri, PKD DNA testi, yavrularda serum safra asitleri, omurga ve trakeal hipoplazi radyografik değerlendirmeleri ile kardiyak muayene bulunur.
Doğru bilinen yanlışlar
- Pug’ın gürültülü nefes alması normaldir — yanlış.
- Bütün Pug’larda aynı derecede BOAS vardır — yanlış.
- Horlama her zaman yalnız sevimli bir ırk özelliğidir — yanlış.
- Sıcak havada aşırı soluma önemsizdir — yanlış.
- Şişman Pug daha sağlıklıdır — yanlış.
- Egzersiz yaptırmamak solunum için daha güvenlidir — yanlış; uygun kontrollü aktivite gerekir.
- PDE DNA testi kesin hastalık tanısıdır — yanlış.
- Nöbet geçiren her Pug’da PDE vardır — yanlış.
- Arka bacak güçsüzlüğü yalnız yaşlılıktır — yanlış.
- Kısa tüylü olduğu için deri/tüy bakımı gerekmez — yanlış.
- Yüz kıvrımlarının kokması normaldir — yanlış.
- Kuru mama dişleri tamamen temizler — yanlış.
- Apartmanda yaşadığı için yürüyüşe gerek yok — yanlış.
Acil belirtiler
Morarma, belirgin nefes alamama, aşırı sıcak sonrası çökme, bilinç değişikliği, bayılma, uzayan/tekrarlayan nöbet, ani ciddi göz ağrısı veya görme değişikliği ve arka bacaklarda ani ciddi güç kaybı acil veteriner değerlendirmesi gerektirir.
ZeynaPet Akademi: Bu içerik eğitim amaçlıdır; bireysel veteriner tanı, tedavi, genetik danışmanlık veya terapötik beslenme planının yerine geçmez.